ทำอะไรก็รับไป ไม่มีข้ออ้าง

รับผิดชอบสิ่งที่ตัวเองทำ จบ เราคุมทางเลือกของตัวเองได้ แต่คุมโลกไม่ได้ เลิกทำเป็นว่าจะแก้ได้ทุกเรื่อง แต่ก็อย่าปัดความรับผิดชอบต่อผลที่ตัวเองสร้าง คุณธรรมคือการทำให้ดีแม้ตอนที่ทุกอย่างพัง รับผิดชอบสิ่งที่เปลี่ยนได้ และรับรู้คลื่นที่ตัวเองทำให้เกิด

  • เกินไป: พยายามคุมทุกอย่างในโลก
  • ไม่ถึง: โทษโลกทุกครั้งที่ตัวเองทำใครเดือดร้อน
  • พอดี: จัดการส่วนของตัวเอง และยอมรับว่าคลื่นที่เราสร้างไปโดนใครบ้าง

นักคิด: เอพิคเตตัส, มาร์คัส ออเรลิอัส, ขงจื๊อ, ฌ็อง-ฌัก รูโซ

ยืนให้ตรง แต่ลู่ลมเป็น

ยึดค่าที่ตัวเองถือไว้ เส้นทางเปลี่ยนได้ แต่เข็มทิศห้ามเปลี่ยน และต้องลงมือ อย่านั่งดูเรื่องผิด ๆ กองสูงขึ้นเรื่อย ๆ เพราะรอคำตอบที่สมบูรณ์แบบ หรือรอให้คนอื่นออกหน้าแทน

ไผ่ที่ลู่ลมไม่ได้แปลว่าไผ่ไม่มีราก

  • เกินไป: ดื้อแบบไม่ลืมหูลืมตา
  • ไม่ถึง: ปล่อยความอยุติธรรมผ่านไปเฉย ๆ
  • พอดี: ยืนหยัด แต่ยังเปิดรับรายละเอียดที่ต่างออกไป

นักคิด: มหาตมะ คานธี, มาร์ติน ลูเธอร์ คิง จูเนียร์, อริสโตเติล, จอห์น สจ๊วต มิลล์

คิดว่าเขาหวังดีไว้ก่อน แต่อย่าให้หลอกง่าย

มองเห็นด้านดีของคนโดยไม่ต้องไร้เดียงสา คนส่วนใหญ่ไม่ใช่ตัวร้าย แค่มีตำหนิเหมือนเรานั่นแหละ ความเคารพและความไว้ใจสร้างโลกที่ดีกว่า แต่เส้นของตัวเองต้องยังอยู่

  • เกินไป: เชื่อใจแบบหลับตา
  • ไม่ถึง: ระแวงและถากถางไปหมด
  • พอดี: ให้เกียรติด้านดีของเขา แต่ยังดูแลตัวเองอยู่

นักคิด: อัลเบิร์ต ชไวท์เซอร์, ฌ็อง-ฌัก รูโซ, เมิ่งจื๊อ, ดาไลลามะ