มองให้กว้าง ตัดสินให้แคบ
คิดถึงเลนส์ไวด์: เห็นทั้งภาพก่อน ค่อยติดป้ายทีหลัง (ถ้าจำเป็นต้องติด) มุมที่เรายืนอยู่ไม่ใช่ทั้งภาพ รอหน่อย คิดหน่อย แล้วก็สงสัยต่อไปเรื่อย ๆ การรีบตัดสินทำให้เห็นแคบลง ช้าลงหน่อยแล้วปัญญาจะมีที่ให้ยืน
- เกินไป: ไม่ยอมตัดสินอะไรเลย จนตัดสินใจไม่เป็น
- ไม่ถึง: ยิงจากสะโพก เห็นปุ๊บด่าปั๊บ
- พอดี: ดูให้ครบ แล้วตัดสินอย่างระวัง
นักคิด: จิดดู กฤษณมูรติ, เล่าจื๊อ, เดวิด โบห์ม, คาร์ล ยุง
สงสัยตัวเองก่อน ค่อยไปสงสัยคนอื่น
เลนส์ในหัวเราต้องเช็ดบ้าง ขัดอคติออกไป ตั้งคำถามกับจุดยืนตัวเองก่อนจะไปตั้งคำถามกับคนอื่น อย่าปล่อยให้ความเห็นแข็งตัว เพราะของที่แข็งแล้วจะแตกก่อนเสมอ
- เกินไป: สงสัยทุกอย่างจนขยับไม่ได้
- ไม่ถึง: ปกป้องความเห็นตัวเองโดยไม่เคยทบทวน
- พอดี: ทบทวนสม่ำเสมอ ยืนยันเฉพาะเรื่องที่มีเหตุผลให้ยืน
นักคิด: อิมมานูเอล คานท์, โสกราตีส, คาร์ล ป็อปเปอร์, เรอเน เดการ์ต
รู้ตัวว่าไม่รู้
เราเป็นแค่หยดน้ำหยดหนึ่งในมหาสมุทร ก็ทำตัวให้สมกับที่เป็น การยอมรับว่าไม่รู้ไม่ใช่ความอ่อนแอ มันคือทางเข้าของปัญญา ความหยิ่งทำให้ตาบอด ความอยากรู้ทำให้ตาสว่าง
- เกินไป: ไม่ยอมแน่ใจอะไรเลย จนกลายเป็นคนไม่ทำอะไร
- ไม่ถึง: ทำเป็นรู้ไปหมดทุกเรื่อง
- พอดี: มั่นใจในบางเรื่อง และรู้ตัวว่ายังมีอีกไม่รู้จบที่ยังไม่รู้
นักคิด: โสกราตีส, ลุดวิก วิทท์เกนชไตน์, ขงจื๊อ, นาสซิม ทาเลบ
ขำได้ ก็เยียวยาได้
อารมณ์ขันคืออาวุธลับ ใช้คลายความตึงได้ แต่อย่าใช้เป็นที่หลบ มันคือวิธีทำให้ชีวิตเบาลงโดยไม่หลุดประเด็น
- เกินไป: ใช้มุกหนีปัญหาจริง ๆ
- ไม่ถึง: จริงจังกับทุกอย่างจนหายใจไม่ออก
- พอดี: ทำให้บรรยากาศเบาลง แต่ไม่หนีความจริง
นักคิด: มาร์ก ทเวน, วิกเตอร์ แฟรงเคิล, กราวโช มาร์กซ์, เจน ออสเตน